Ondanks financiële tegenwind nog steeds op koers

Zoetermeer blijft de effecten merken van het gure financieel-economische weer. Het college van Zoetermeer heeft de raad de Perspectiefnota aangeboden, het financiële vooruitzicht voor de komende jaren. 

Vorig jaar is al ingezet op bezuinigingen van zo'n vijftien miljoen, nu komen daar nieuwe bezuinigingen bij. Door de val van het kabinet is het onzeker welke extra bezuinigingen nog vanuit het Rijk op de stad afkomen. Daarover debatteert de raad in het najaar. Een structurele tegenvaller omvat de kosten voor de regiotaxi. Er is sprake van een verwacht tekort van bijna € 1 miljoen. Om dat tekort op te vangen gaat het college onder meer een strengere toekenning toepassen en een eigen bijdrage heffen. Ook moeten er scherpe keuzes worden gemaakt binnen de voorzieningen van de Wmo.

Zoetermeer bevindt zich daarnaast in uitzonderlijk guur financieel-economisch weer. De verwachting is dat dit zeker nog enkele jaren aanhoudt. Dat levert tijdelijke tegenvallers op, vooral aan de inkomstenkant. Ten opzichte van de vorige programmabegroting groeit daardoor het exploitatietekort. Zonder ingrijpen zou in 2012/2014 een tekort van ruim drie miljoen euro kunnen ontstaan, en € 1,5 miljoen in 2015/16.

De perspectiefnota bevat voorstellen om deze tegenvallers op te vangen. Projecten worden in de tijd uitgesmeerd, of kosten worden teruggedrongen zoals door het opheffen van het Zoetermeer Magazine. Daarbij maakt Zoetermeer dankbaar gebruik van de voorstellen die bewoners vorig jaar deden in de participatiecampagne 'Wat te doen met 15 miljoen... minder?'. Zo moet de begroting uiteindelijk in 2017 weer structureel in de plus komen.

Door de val van het kabinet zijn diverse dossiers controversieel verklaard. Het blijft tot na de verkiezingen onduidelijk wat er met een aantal van deze voornemens gebeurt.

Deze Perspectiefnota houdt nog geen rekening met mogelijke aanvullende rijksbezuinigingen. Wel brengt het college diverse opties in kaart om extra te bezuinigen. In het najaarsdebat wil het college daarover in gesprek met de raad.

Zoetermeer laat bepaalde overheidswerkzaamheden uitvoeren door zogenaamde verbonden partijen, zoals de sociale werkplaats en de GGD. Diverse ontwikkelingen, zoals de recente financiële problematiek bij de GGD, en de toenemende werkloosheid in combinatie met krimpende budgetten in de bijstandswet, zorgen voor steeds meer financiële risico’s voor de gemeente Zoetermeer. Het financiële toezicht op samenwerkingsverbanden en verbonden partijen is dan ook verscherpt.

Het college houdt zoveel mogelijk vast aan de ambities uit het collegeprogramma 2010 - 2014. Wel wordt de financiële speelruimte steeds geringer. Het college blijft alle ontwikkelingen op de voet volgen. Tijdens het voorjaardebat op 25 en 28 juni bespreekt de raad de perspectiefnota.

Note: Maar na dit sombere persbericht van de gemeente is er nog altijd een positief lichtpuntje.Het miljoenen project Bleizo gaat gewoon door, net als het miljoenen kostende Stadsforum.En omdat de gemeente toch krap bij kas zit kan men ook nog wel een miljoentje kwijt voor de komst van de floriade!

Read More

Sluiting wijkbibliotheek Seghwaert

Voor de bibliotheek staat de komende periode in het teken van focus op kerntaken en vernieuwing van dienstverlening. Bibliotheek en gemeente hebben hieronder veelvuldig overleg gevoerd met als voornaamste doel een toekomstbestendig bibliotheekmodel in Zoetermeer. Hiervoor heeft de bibliotheek eind 2011 een nieuw beleidsplan 2012-2015 gepresenteerd met de titel ‘Zoetermeer leest en leert!'. Mensen die lezen en leren kunnen zich ontwikkelen, verbreden hun horizon en vergroten hun kansen in de samenleving. De bibliotheek draagt hieraan in belangrijke mate bij door leesplezier en de nieuwsgierigheid van mensen te bevorderen. Een optimaal bereik van kinderen en volwassen lezers is hierbij cruciaal, en voor kinderen is ook nabijheid belangrijk. Een van de ontwikkelingen is de sluiting van wijkbibliotheek Seghwaert en de opening van schoolbibliotheken in de wijken Seghwaert en Noordhove.

Bezuinigingen
Bibliotheek Zoetermeer heeft vorig jaar een forse bezuinigingstaakstelling van de gemeente opgelegd gekregen, waardoor een aantal ontwikkelingen versneld plaatsvinden. Deze taakstelling begint in 2014 en loopt op tot €500.000 in 2017. Om een deel van deze bezuiniging te realiseren zal de wijkbibliotheek in Seghwaert gesloten worden. De bibliotheek is met scholen en andere partijen in gesprek om alternatieve voorzieningen voor kinderen en ouderen in de wijk te realiseren.

Schoolbibliotheken
Zoetermeerse kinderen (en hun ouders) maken veel gebruik van de bibliotheek-voorzieningen in de wijken, dichtbij huis. Bijna 20% van de in totaal 20.000 jeugdleden woont in Seghwaert en Noordhove en ruim 44% van de uitleningen in alle wijkbibliotheken wordt gedaan door kinderen t/m 12 jaar. Bij sluiting van de wijkbibliotheek in Seghwaert zijn alternatieven voor de jeugd dus noodzakelijk. Door de wijkbibliotheek al in 2013 te sluiten, kan de bibliotheek de extra behaalde besparing eenmalig inzetten voor alternatieve voorzieningen. Hoe dichter de bibliotheek bij de kinderen is, hoe meer zij gebruikmaken van de bibliotheek, zo blijkt uit leengedrag van jeugdleden in de verschillende wijken. Ervaring met de Mediatheek Palenstein in De Brede School leert dat samenwerking met scholen kansrijk is; hier worden ook kinderen bereikt uit gezinnen waarin lezen en leren minder vanzelfsprekend is. De bibliotheek wil in een aantal scholen en schoolcomplexen schoolbibliotheken openen en is daarover in overleg met de gemeente, de onderwijskoepels en scholen in Seghwaert en Noordhove.

Voorziening voor ouderen
De bibliotheek heeft het plan opgevat om, naast het handhaven van de huidige wisselcollecties in zorginstellingen, een voorziening voor ouderen in de wijk te realiseren. Een deel van de huidige collectie van Seghwaert kan hiervoor ingezet worden. De bibliotheek werkt momenteel een plan uit en gaat in gesprek met subsidieverstrekkers over de financiering van deze voorziening. Daarnaast hoopt de bibliotheek dat de volwassen bibliotheekgebruikers uit Seghwaert en Noordhove vaker de Hoofdbibliotheek zullen bezoeken, met ruime openingstijden en een uitgebreide collectie, of de nieuwe wijkbibliotheek in het centrumgebied van Oosterheem.

Read More

Bezuinigingen subsidies vanaf 2013

Met de vaststelling van de programmabegroting 2012-2015 is besloten tot een meerjarige bezuiniging op jaarlijkse subsidies van een groot aantal instellingen. Ook de eenmalige budgetten ontkomen niet aan de bezuinigingsopgave van de gemeenteraad. Daarmee wordt er gekort bij alle subsidie instellingen volgens de kaasschaaf methode.

 Bij vaststelling van de programmabegroting heeft de raad het college opgedragen om ook van de instellingen die nog niet door de gemeentelijke bezuinigingen zijn geraakt een ‘doelmatigheidsbijdrage’ te vragen vanaf 2013.

Doelmatigheidskorting 
Alle instellingen krijgen te maken met een doelmatigheidskorting van afgerond 4%. Dit geldt niet voor instellingen die al meer dan 4% moeten inleveren op hun subsidie. Gesubsidieerde instellingen die nu al de opgave hebben om minder dan 4% in te leveren op hun subsidie hoeven hier voorlopig niet verder te gaan dan maximaal 4%

Read More

Loon kinderen geen invloed op huur

Het inkomen van kinderen die nog thuis wonen gaat niet meetellen bij de huurverhoging die woningcorporaties mogen opleggen aan huurders die meer dan 43.000 euro verdienen. Dit meldt de NOS.

Dat heeft minister Spies tegen de Kamer gezegd.Spies wil niet dat jonge mensen worden ontmoedigd om bijverdiensten te hebben. "Ouders mogen daarvoor niet worden bestraft", zei de minister. Een inkomen van 13.000 euro per jaar van inwonende kinderen tot 23 jaar telt niet mee. De minister wil dat mensen met een hoog inkomen die in een sociale huurwoning zitten naar een duurder huurhuis gaan of een huis kopen.

Read More

Geen politieacademie aan de Amerikaweg

De gemeente Zoetermeer en de Politieacademie hebben in 2008 overeenstemming bereikt over de bouw van een opleidingscentrum aan de Amerikaweg. Het gebouw, een parkeervoorziening en een oefenterrein zouden komen te liggen tussen de Boerderij en Locomotion.

Politieacademie welkome gast aan Amerikaweg
De Politieacademie wilde een nieuw gebouw met oefenterrein aan de Amerikaweg bouwen op de braakliggende locatie tussen de Boerderij en Locomotion. Dit zou een welkome uitbreiding van de bedrijvigheid en bestaande voorzieningen aan de Amerikaweg zijn. De Politieacademie paste bovendien goed in het rijtje andere veiligheidsorganisaties dat in Zoetermeer is gevestigd, zoals de AIVD, het KLPD en de securityopleiding van de ICT-academie. De gemeente vindt het bovendien belangrijk om opleidingsplaatsen aan jongeren te kunnen aanbieden.

De Politieacademie is nu nog gevestigd aan de Wegastraat in Den Haag. Deze locatie wordt in de toekomst opgeheven. De academie heeft voor Zoetermeer gekozen vanwege het goede openbaar vervoer en de mogelijkheid om op eigen terrein parkeerplaatsen te kunnen aanleggen.

Ontwerp
Het ontwerp van de academie aan de Amerikaweg is opgesteld door Leesberg en Van Pelt Architecten uit Helmond.

Gemeente heeft werk voor komst academie stilgelegd
De Politieacademie is in 2009 getroffen door bezuinigingsmaatregelen van het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. De gemeente is hierover op 2 juli van dat jaar geïnformeerd. Hierna heeft de gemeente het werk voor de komst van de academie stil gelegd.
Aan het begin van dit jaar (2011) heeft de Politieacademie de gemeente gevraagd om de reservering van de grond te verlengen. Naar verwachting is er medio 2011 meer duidelijkheid over de komst van de academie en of dit leidt tot een aanpassing van de huidige plannen

Juridisch proces en inspraakprocedure
Het bestemmingsplan voor dit gebied waarmee de komst van de Politieacademie mogelijk wordt gemaakt, is in september 2010 onherroepelijk geworden. Daarna heeft de gemeente een bouwvergunning verleend. Het ontwerpbestemmingsplan heeft in mei 2009 ter visie gelegen. Hierop zijn geen inspraakreacties gekomen.

Voor omwonenden hebben de gemeente en de Politieacademie in februari 2009 een informatiebijeenkomst gehouden. Zij informeren omwonenden opnieuw wanneer de bouw begint of als er wijzigingen in het ontwerp en het juridische proces optreden.

Read More

LHN: Zorgen om de DSW

Op 8 maart jl. is het rapport “De toekomst van DSW Rijswijk e.o.” gepresenteerd. In dit rapport over de Dienst Sociale Werkvoorziening staan zaken waar de LHN zich ernstige zorgen om maakt.

De nieuwe Wet werken naar vermogen maakt het nodig dat gemeenten opnieuw kijken naar hun re-integratiebeleid en naar de rol die de DSW daarin kan vervullen. De bezuiniging op de rijkssubsidie voor het SW-bedrijf betekent voor de gemeente een groot financieel risico.

“Een ordinaire bezuiniging dus eerder dan een door inhoud gedreven verbetering van het beleid voor kwetsbare inwoners in onze stad” meent Ellen Willemsen, woordvoerder van de Lijst Hilbrand Nawijn. “Tijdens de bijeenkomst van 8 maart jl. hebben wij ons er over verbaasd dat de gemeenten deze nieuwe wet ook wilden en dat de drie deelnemende gemeenten juist al geruime tijd bezig waren in de sfeer van de nieuwe Wet”. Onze zorg ligt bij het effect van de maatregelen voor de kwetsbare mensen in onze Zoetermeerse samenleving en de mensen die hen omringen.

De grote verandering is het voeren van regie door de gemeente op de reguliere arbeidsuitstroom (“de gemeente kent de mensen”) met verantwoordelijkheid voor overige uitstroom en inhuur van re-integratiebedrijven bij de sociale dienst. Maar is het omvormen van de DSW naar een “beschut werkbedrijf” voor groepsdetacheringen en AWBZ beschermde zorg en het leggen van genoemde gemeentelijke regie wel goed voor onze inwoners in een kwetsbare positie? Is de ambitie om zoveel mogelijk inwoners met een beperking te laten werken op de reguliere arbeidsmarkt niet te hoog gegrepen? Willemsen vervolgt: “Het budget van de drie gemeenten neemt in vijf jaar sterk af. Zonder maatregelen zou het tekort op de DSW fors oplopen. Maar welke gevolgen gaat dit scenario hebben voor de gemeentelijke sociale dienst in termen van kennis, deskundigheid, formatie en financiën”.

Waarmee krijgen de Zoetermeerders die van de DSW gebruik maken, straks te maken?

Mensen met een indicatie, die straks buiten de boot vallen en terugvallen in de Wwb, zien de gevolgen als zij bij hun ouders (komen te) wonen en er een gezinsinkomen is. Zij krijgen dan geen uitkering meer op grond van de Wwb. Deze mensen zijn dan uit beeld bij de sociale dienst en de DSW. Willemsen sluit af met: “de LHN vraagt zich af of deze dan niet-uitkeringsgerechtigden onder de nieuwe wetgeving nog een traject aangeboden krijgen en zo ja door wie en onder wiens verantwoordelijkheid”. De LHN wenst ondanks de benodigde bezuinigingen ieder mens “werken naar vermogen” toe, maar dan ook echt naar vermogen!

Schriftelijke vragen
Op 8 maart jl. heeft de bijeenkomst over de DSW Rijswijk, Zoetermeer en Leidschendam-Voorburg plaatsgevonden waarbij het rapport “De toekomst van DSW Rijswijk e.o.” is gepresenteerd. Daarbij werden door uw college enkele opmerkingen gemaakt die bij ons vragen hebben opgeroepen. Met het stellen daarvan geven wij uiting aan onze zorgen voor kwetsbare inwoners in Zoetermeer, die de gevolgen zullen merken van het ingezette Kabinetsbeleid. Uit genoemd rapport: “De nieuwe Wet maakt het noodzakelijk dat gemeenten opnieuw kijken naar hun re-integratiebeleid en naar de rol die het sw-bedrijf daarin kan vervullen. De tweede ontwikkeling is de bezuiniging op de rijkssubsidie voor het sw-bedrijf. Zonder aanvullende maatregelen betekent deze bezuiniging een groot financieel risico voor de gemeente.

Een ordinaire bezuiniging dus eerder dan een door inhoud gedreven verbetering van het beleid. Tijdens de bijeenkomst van 8 maart jl. hebben wij ons er over verbaasd dat werd aangegeven dat “de gemeenten deze wet (Wwnv) ook wilden” en dat “de drie deelnemende gemeenten juist al geruime tijd bezig waren in de sfeer van de nieuwe Wet”. De LHN hoort in dat kader graag of ook het college zich zorgen maakt over het effect van de maatregelen voor de kwetsbare mensen in onze Zoetermeerse samenleving en de mensen die hen omringen.

Geschetst werden de drie scenario’s die door onderzoeksbureau Iroko waren voorgelegd, waarvan scenario 1 bij de colleges de voorkeur heeft. Dit betreft het voeren van gemeentelijke regie op de reguliere arbeidsuitstroom (“de gemeente kent de mensen”) met verantwoordelijkheid voor overige uitstroom en inhuur re-integratiebedrijven bij de sociale dienst.

Naar aanleiding hiervan heeft de LHN de volgende vragen.

Wat vindt het college van de maatregelen in de Wwnv voor het sw-bedrijf en in welke relatie moet de raad deze zien ten opzicht van scenario 1 (gemeentelijke regie)?

Is het omvormen van de DSW naar een “beschut werkbedrijf” voor groepsdetacheringen en AWBZ beschermde zorg, en het leggen van gemeentelijke regie op reguliere arbeidsuitstroom (“de gemeente kent de mensen”) zonder precedent voor de kwetsbare mensen in onze Zoetermeerse samenleving?

De gemeente moet in scenario 1 zelf zorgen voor hulp aan de mensen en aan arbeidsontwikkeling. Het budget van de drie gemeenten neemt in vijf jaar sterk af. Zonder maatregelen zou het tekort op de DSW fors oplopen. Maar welke gevolgen gaat scenario 1 hebben voor de gemeentelijke sociale dienst in termen van kennis, deskundigheid, formatie en financiën? Komen de kosten daarvan terug in de Perspectiefnota?

Gemeenten worden door de Wwnv verantwoordelijk voor een grotere, maar vooral complexere groep uitkeringsgerechtigden. De rijksoverheid bezuinigt bovendien op het gecombineerde budget voor re-integratie van bijstandsgerechtigden en de uitvoering van de sociale werkvoorziening. Welke effecten voorziet het college voor de Zoetermeerse inwoners die van het sw-bedrijf gebruik maken?

Kan het college aangeven of er mensen met een indicatie straks buiten de boot gaan vallen en terugvallen in de Wwb. En wat er gebeurt als deze mensen bij hun ouders (komen te) wonen en er een gezinsinkomen is? Zij krijgen dan geen uitkering meer op grond van de Wwb. Deze mensen dan ook uit beeld bij de sociale dienst en DSW.

Krijgen niet-uitkeringsgerechtigden (nuggers) onder de nieuwe wetgeving nog een traject aangeboden en zo ja door wie en onder wiens verantwoordelijkheid?

Er komt een transitieplan dat voor 1 mei aanstaande bij het rijk moet worden ingediend. Is dat de reden waarom behandeling in de drie commissies van de deelnemende gemeenten plaatsvindt en de raden geen mogelijkheid hebben om uitspraak te doen?

Is de ambitie om zoveel mogelijk inwoners met een beperking te laten werken op de reguliere arbeidsmarkt niet te hoog gegrepen? Hoe ziet het college deze ambitie in het perspectief van de gevolgen voor kwetsbare inwoners in Zoetermeer?

Als je de verhalen leest, bijvoorbeeld op www.laatzenietvallen.nl dan geven die een vrij somber beeld. Zijn dit soort situaties in Zoetermeer mogelijk, of dienen die op andere manier te worden gelezen?

Namens de fractie van de

Lijst Hilbrand Nawijn,
Ellen Willemsen

Read More

SP voert actie bij DSW Zoetermeer

Op maandag 19 maart heeft de SP actie gevoerd bij de DSW Zoetermeer tegen de bezuinigingen op de sociale werkplaatsen. Door deze bezuinigingen van het kabinet dreigen 70.000 van de 100.000 beschermde werkplekken dreigen te verdwijnen. Dit hangt ook de medewerkers van de DSW Zoetermeer boven het hoofd.

Leden van de SP Zoetermeer en de SP Leidschendam-Voorburg bezochten daarom vanmiddag de DSW in Zoetermeer om met de mensen in gesprek te treden over de gevolgen van de bezuinigingen en hen op te roepen naar de manifestatie op het Malieveld te komen. Dat het onderwerp leeft onder de werknemers van de sociale werkplaats viel te merken. Sommige mensen zijn boos, andere mensen zijn ongerust wat de bezuinigingen voor hun gaat betekenen.

Wat het kabinet wilt kan volgens hun helemaal niet. Mensen kunnen niet nog verder zakken dan het minimuminkomen waar ze nu al op zitten want dan kunnen ze straks hun rekeningen of hun brood niet meer betalen. En omdat ze op de reguliere arbeidsmarkt (die al onder druk staat) weinig tot geen kans maken zullen veel mensen gedwongen thuis zitten in plaats van nuttig werk op de sociale werkplaats te verrichten.

Onze oproep om naar de manifestatie op het Malieveld te komen, een initiatief van Abvakabo FNV, vond dan ook gretig aftrek. Zij voelde zich gesteund en zullen met zo'n 50 mensen naar het Malieveld komen, met het busvervoer dat Abvakabo FNV voor ze geregeld heeft of op eigen gelegenheid.

Read More

Extra huurverhoging strijdig met privacywetten

Het plan om hurende huishoudens met een belastbaar inkomen boven de 43.000 euro een extra huurverhoging van 5% boven inflatie te geven is strijdig met wetgeving op het gebied van de privacybescherming. Dit blijkt uit een advies van het advocatenbureau Kennedy Van der Laan aan de Woonbond. De bond roept huurders daarom op bij het College Bescherming Persoonsgegevens te melden dat hun privacy wordt geschonden.

Volgens Kennedy Van der Laan is de invoering van inkomenshuren strijdig met van het recht op privacy, zoals vastgelegd in het Europese verdrag tot bescherming van de rechten van de mens (EVRM) en de wetgeving op het gebied van de bescherming van persoonsgegevens (Wet bescherming persoonsgegevens). Tenslotte is de verstrekking van inkomensgegevens door de Belastingdienst aan verhuurders in strijd met de grondwet.

Juridisch gezien zijn er drie belangrijke bezwaren. Ten eerste ontbreekt de wettelijke grondslag voor de maatregel.

Ten tweede is er geen noodzaak om de privacy van huurders te schenden, terwijl dat een belangrijke voorwaarde is.

Ten derde worden huurders in het geheel niet betrokken of geïnformeerd, terwijl dat bij het verstrekken van dergelijke privacygevoelige informatie een absolute voorwaarde is.

De wettelijke grondslag ontbreekt

Wil de overheid het recht op eerbiediging van de persoonlijke levenssfeer kunnen beperken, dan moet dat een wettelijke grondslag hebben. Die wettelijke grondslag ontbreekt momenteel, omdat de Tweede en Eerste Kamer het wetsvoorstel nog moeten behandelen. Toch verstrekt de Belastingdienst al sinds februari inkomensindicaties van huurders aan verhuurders. Dat de verantwoordelijke minister de Belastingdienst op grond van de Algemene wet inzake rijksbelastingen ontheven heeft van haar geheimhoudingsplicht doet niets af het ontbreken van een wettelijke grondslag.

Geen noodzaak voor privacyschending

De Raad van State heeft in zijn advies over het wetsvoorstel benadrukt dat het kabinet moet kunnen aantonen dat de bestrijding van het scheefwonen niet of onvoldoende met andere maatregelen kan worden bestreden. Dat heeft het kabinet niet gedaan, wat volgens Kennedy Van der Laan betekent dat het wetsvoorstel de toets aan artikel 8 EVRM niet doorstaat en de huurverhogingen niet zomaar mogen worden ingevoerd. Daarnaast wijst het advocatenbureau er op dat in de bezwaarfase geen privacywaarborgen zijn ingebouwd. Omdat een huurder bij een procedure bij de huurcommissie een gedetailleerde onderbouwing moet geven van de financiële situatie van hemzelf en zijn medebewoners, is het wetsvoorstel nog steeds in strijd met artikel 8 EVRM.

Huurder niet betrokken

Een belangrijk tekortkoming bij de introductie van inkomenshuren is dat het wetsvoorstel niet regelt dat huurders voorafgaand aan de levering van privacygevoelige worden geïnformeerd (transparantiebeginsel). Dat zou moeten gebeuren bij het verstrekken van de adresgegevens door de verhuurders aan de Belastingdienst en bij het leveren van de inkomensverklaring door de Belastingdienst. Ook voorziet het wetsvoorstel niet in een mogelijkheid voor de huurder om op voorhand bezwaar te maken tegen de gegevensverstrekking. Volgens Kennedy Van der Laan is het wetsvoorstel daarom ook strijdig met artikel 33 van de Wet Bescherming Persoonsgegevens.
(woonbond)

Read More

Aanvullende bezuinigingen zullen grote gevolgen hebben voor omvang gemeentefonds

De komende weken onderhandelt het kabinet over aanvullende bezuinigingen. Deze bezuinigingen zijn noodzakelijk om te voldoen aan de begrotingseisen die de Europese Unie aan lidstaten stelt. Er wordt in reactie op de CPB-cijfers gesproken over bezuinigingen van € 9 miljard, die kunnen oplopen tot € 16 miljard. Dit kan gevolgen hebben voor de grootte van het gemeentefonds.

Gemeenten zijn gestart met de voorbereiding van de begroting 2013. Veranderingen in het gemeentefonds zijn van directe invloed op deze voorbereiding.

De gevolgen voor het gemeentefonds van nieuwe bezuinigingen zijn afhankelijk van door het kabinet te maken keuzes en resultaten van de onderhandelingen.

Koppeling gemeentefonds en uitgaven departementen
De ontwikkeling van het gemeentefonds is gekoppeld grofweg aan de ontwikkeling van de uitgaven van de departementen. Als er bezuinigd wordt op zorg of sociale zekerheid of als de belastingen worden verhoogd, heeft dat geen gevolgen voor het gemeentefonds. In alle bezuinigingen op de departementen ( met uitzondering van ontwikkelingssamenwerking en de uitgaven voor Europa) deelt het gemeentefonds grosso modo met 17%.

Voor de aankomende bezuinigingen zijn er twee opties die bij benadering de gevolgen voor het gemeentefonds kunnen inschatten: een rekenregel van het Ministerie van Financiën en de bezuinigingen die bij regeerakkoord zijn afgesproken.

Rekenregel Ministerie van Financiën
Tot nu toe was de rekenregel die het Ministerie van Financiën hanteerde als volgt: van alle uitgavenbeperkende maatregelen die een kabinet neemt, slaat ongeveer de helft neer bij de departementen en de overige helft bij sociale zekerheid en zorg.

Bij een bezuiniging van een miljard slaat € 500 miljoen neer bij de departementen (hiervan 17% voor het gemeentefonds) en de andere € 500 miljoen bij de sectoren zorg en sociale zekerheid. Dat betekent dat voor iedere miljard die het kabinet besluit om daadwerkelijk de uitgaven te verlagen, € 85 miljoen terechtkomt bij het gemeentefonds.

Bezuinigingen bij regeerakkoord.
Een andere rekenregel is te herleiden uit de € 18 miljard bezuinigingen die het kabinet bij regeerakkoord afsprak. Daarvan kwam € 1,3 miljard terecht bij het gemeentefonds. Dat is 7,2 %. Op basis van deze ervaring is te beredeneren dat het gemeentefonds ongeveer 7% meedeelt in het totale bezuinigingspakket.

Uiteraard zullen bij de uitgavenbeperkende maatregelen ook specifieke uitkeringen verder in beeld komen. De financiële gevolgen laten zich echter nog lastig voorspellen.(vng)

Read More

Schuldhulpverleners vrezen gevolgen bijstandswet

Het effect van de nieuwe bijstandswet is veel groter dan gedacht. In een onderzoek van de NOS waarschuwen wethouders dat zo'n 60.000 mensen er flink op achteruit gaan door de nieuwe wet. Dat is 20 procent van de mensen met een uitkering.



De Eerste Kamer heeft gisteren de aangepaste wet Werk en Bijstand aangenomen. Daarin staat dat er voortaan niet meer per individu, maar per gezin één uitkering komt. Schuldhulpverleners houden hun hart vast, want de wet betekent ook nogal wat voor mensen met schulden. Joke de Kock van NVVK, de koepel van schuldhulpverlening.



(NOS)

Read More

Eén op de vier raakt bijstandsuitkering kwijt

Read More

50% bezuiniging op OV Haaglanden

Woensdag bespraken we in Haaglanden, het regionale samenwerkingsverband van Den Haag met omliggende gemeenten, de bezuinigingen op het openbaar vervoer. Haaglanden stelt voor de bezuinigingen voor 50% te verhalen op de aanleg van wegen en fietspaden en 50% op het OV. Juist op die 50/50-verdeling zijn wij als fractie kritisch.

Voor de VVD is het van belang dat de bezuinigingen op het OV ook leiden tot een doelmatiger werkende HTM en meer efficiënte inrichting van het lijnennet voor bussen en trams. De bezuinigingen zijn fors, maar bieden ook mogelijkheden. Wij hebben immers al langer gewezen op de doelmatigheidswinst die voorhanden is en het aanpakken van zwartrijden. Een aanbesteding van het openbaar vervoer helpt daar bij. Wij willen als VVD dat hier de aandacht naar uit gaat.

Het verminderen van de uitgaven voor aanleg van nieuwe wegen is een forse hobbel voor de VVD-fractie. Omdat het autoverkeer, en dus de druk op onze wegen, blijft toenemen, willen wij niet dat de investeringen in de regionale wegen een sluitpost op de begroting worden. Daarom zullen wij nauwlettend volgen of er voldoende werk gemaakt wordt van het doelmatiger inrichten van het OV.

Read More

Voorstel Stadsgewest Haaglanden: "bussen en trams zullen minder vaak rijden en duurder worden"

Voor de dienstregeling van het openbaar vervoer in 2013 stelt het Stadsgewest Haaglanden voor om drie buslijnen en een tramlijn op te heffen, een aantal buslijnen in te korten en aanpassingen door te voeren in de dienstregeling. Dat is te lezen in het voorstel voor de dienstregeling OV 2013. De maatregelen leveren een besparing op van 4 miljoen euro en zijn nodig om aan de rijksbezuinigingen te voldoen.

Het Stadsgewest geeft prioriteit aan een goede bereikbaarheid van de grote werk- en winkelgebieden in de regio. Er is voor gekozen om de openbaar vervoerlijnen die veel gebruikt worden te sparen en routes van bus en tram zodanig te wijzigen, dat ze elkaar zo min mogelijk overlappen.

In de rustige uren zullen bussen en trams minder vaak rijden. Openbaar vervoerlijnen waar weinig reizigers gebruik van maken, worden opgeheven. Zo staat in het voorstel dat in Den Haag tram 10 wordt opgeheven. Bus 74 in Zoetermeer vervalt, omdat de reis van Centrum West via station Zoetermeer Oost naar Lansinghage in 2013 met de ZoRo-bus kan worden gemaakt. Bus 80 in Delft zal niet meer op zondag rijden.

Inspraak
Het voorstel voor de dienstregeling 2013 staat op www.haaglanden.nl/inspraak. Iedereen kan van 29 februari tot en met 6 april 2012 een schriftelijke reactie op het voorstel indienen bij het Stadsgewest Haaglanden.

Bezuinigingen
Het Rijk heeft het Stadsgewest bezuinigingen opgelegd op het terrein van het verkeer en vervoer. In totaal moet er in 2020 45 miljoen euro bezuinigd zijn op openbaar vervoer en verkeersprojecten zoals weg- en fietsinfrastructuur, verkeersveiligheid en voorzieningen voor ketenmobiliteit. De bezuinigingen worden voor de helft ten laste gebracht van het openbaar vervoer en voor de andere helft van overige verkeersprojecten.

Met de dienstregeling 2012 werd al 6 miljoen euro bezuinigd.Voor 2013 is er nog eens voor 4 miljoen euro aan besparingen gevonden door de voorgestelde aanpassingen in de dienstregeling. Daar bovenop komt nog een tariefwijziging die 3 miljoen euro moet opleveren. Een voorstel hiervoor wordt voorbereid. In totaal wordt dus 7 miljoen aan bezuinigingen in 2013 gerealiseerd.

Read More

FNV en Woonbond woedend over ‘botte huurverhoging’

‘Een onacceptabel botte maatregel’. Dat is het vernietigende oordeel van vakcentrale FNV en de Woonbond over het kabinetsplan dat het verhuurders mogelijk maakt de huur met 5 procent extra bovenop de inflatie te verhogen voor huishoudens met een inkomen boven de 43.000 euro.

Fors koopkrachtverlies
In een gepeperde brief roepen zij de Tweede Kamer op ’deze maatregel met kracht van de hand te wijzen’. Volgens FNV en Woonbond leidt het kabinetsplan al gauw tot een koopkrachtverlies van 300 euro in 2012 en tot een veelvoud van dat bedrag in de jaren daarna. Dat treft naar schatting 300.000 tot 400.000 huishoudens en dus meer dan twee keer zo veel personen.

Geen alternatieven
In de brief schrijven de bonden dat ’de huren in één klap worden verhoogd, in een huurmarkt die vastzit’. Zij wijzen erop dat als gevolg van de vastzittende huurmarkt er voor deze groepen veelal geen betaalbare alternatieven zijn.

Ook andere uiterst kritisch
FNV en Woonbond staan overigens niet alleen in hun kritiek. In de brief aan de Tweede Kamer verwijzen zij ook naar het College Bescherming Persoonsgegevens en de Raad van State die vanwege andere aspecten uitermate kritisch op het wetsvoorstel hebben gereageerd. Woonbonddirecteur Ronald Paping: "Het is ongehoord dat verhuurders al inkomensindicaties van hun huurders krijgen terwijl de wet nog niet is goedgekeurd door de Tweede en Eerste Kamer."

Rode draad
Als een rode draad door de brief loopt de constatering dat Nederland een integrale aanpak van de woningmarkt ontbeert, terwijl alleen daarmee de woningmarkt weer vlot kan worden getrokken. Dat is niet alleen in het belang van huurders en kopers, maar ook in het belang van de bouwsector die kampt met een sterk teruglopende werkgelegenheid, aldus de FNV.

Read More

Ouderen betalen de rekening voor speculatie met en diefstal van pensioengelden

Het is zover.De pensioenfondsen gaan korten op de pensioenen.Als gevolg van (dubieuze) speculaties van de fondsen met de pensioengelden betalen ouderen de rekening voor het wanbeleid bij de fondsen.

Door het wanbeleid zijn honderden miljarden verdampt.Met dank aan de pensioenbobo's! 7 miljoen mensen betalen de vette rekening. Het lijkt een normale maatregel, maar uiteindelijk is het gewoon pure diefstal van (eigen) geld wat mensen met hard werken zelf bij elkaar hebben gebracht.

Persbericht DNB:

103 pensioenfondsen hebben in hun rapportage aan de Nederlandsche Bank (DNB) aangegeven te moeten korten op de pensioenen. Deze voorgenomen korting is noodzakelijk om eind 2013 voldoende hersteld te zijn.

Korten ultieme maatregel
298 fondsen hebben begin februari in de evaluatie van hun herstelplannen aan DNB gerapporteerd of er nog steeds sprake is van een concreet en haalbaar herstelplan, waardoor het minimaal vereist eigen vermogen (MVEV) en het vereist eigen vermogen (VEV) binnen de wettelijk gestelde termijnen (respectievelijk binnen 5 en 15 jaren) worden bereikt. Toetsmoment daarbij was de financiële situatie van het fonds per 31 december 2011. Indien het herstelplan niet meer haalbaar is, dienen pensioenfondsen aanvullende maatregelen te nemen. Bijvoorbeeld, premieverhoging, bijstorting,een achtergestelde lening, of als uiterste maatregel, korten van pensioenenaanspraken en -uitkeringen.117 fondsen hebben aangegeven in enige vorm aanvullende maatregelen te moeten nemen. Dit is in lijn met eerdere schattingen van DNB (ongeveer 125 pensioenfondsen).

Korten in cijfers
103 van de 117 fondsen hebben aangegeven over te moeten gaan tot een kortingsmaatregel. Dit raakt in totaal circa 7,5 miljoen actieve deelnemers, gepensioneerden en zogenoemde slapers. (NB: pensioendeelnemers die van werkgever zijn gewisseld en niet aan waardeoverdracht hebben gedaan, kunnen meerdere keren zijn meegeteld). De totale pensioenverplichtingen van deze fondsen bedraagt ongeveer 390 miljard. De gewogen gemiddelde korting die fondsen hebben opgenomen in hun evaluatie bedraagt 2,3 procent. 34 fondsen hebben aangegeven meer dan 7% te korten; hiervan willen15 fondsen van de mogelijkheid gebruik maken de korting te maximeren op 7%.

Voor de meeste fondsen geldt dat korten pas op 1 april 2013 aan de orde is. Een definitief besluit hierover wordt door de fondsen genomen op basis van de financiële positie per ultimo 2012. Op deze wijze wordt voorkomen dat de noodzaak van een korting wordt gebaseerd op één meetmoment. De Pensioenwet schrijft voor dat de fondsen te zijner tijd betrokkenen informeren uiterlijk één maand voordat de korting ingaat.

Een aantal fondsen kort per 1 april 2012
8 fondsen voeren, al dan niet in combinatie met een voorgenomen korting in 2013, al per 1 april 2012 a.s. een korting door. Het gaat hier om fondsen die verleden jaar al een voorwaardelijke korting hebben aangekondigd en/of fondsen die ervoor kiezen om een korting eerder door te voeren. Dit betreft 17000 actieve deelnemers, 9000 gepensioneerden en 33000 zogenoemde slapers. De totale pensioenverplichtingen van deze fondsen bedraagt 2,9 miljard. De gewogen gemiddelde korting die deze 8 fondsen willen doorvoeren, is 6,8%.

Namen van kortingsfondsen - Lijst Pensioenfederatie
Afgesproken is dat pensioenfondsen met een voorgenomen korting zich op vrijwillige basis bij de Pensioenfederatie melden. Op basis van het huidige wettelijke kader kan DNB immers zelf de namen van de fondsen niet bekend maken. De namen van de fondsen die hebben aangegeven tot een (voorwaardelijke) korting te besluiten, worden door de Pensioenfederatie bekendgemaakt.

Beoordeling evaluatie herstelplannen door DNB gestart
DNB gaat de komende maanden de evaluaties van de herstelplannen beoordelen. Dit betekent dat de ingediende evaluaties eerst worden getoetst op volledigheid. Vervolgens vraagt DNB waar nodig herrapportages op en wordt een inhoudelijke beoordeling van de ingediende evaluaties uitgevoerd. Bij de beoordeling van de ingediende evaluaties wordt enerzijds sectorbreed naar een aantal speerpunten gekeken zoals de gehanteerde premies en rendementen. Anderzijds vindt ook specifieke analyse op de ingediende evaluaties plaats, waarbij ook nadrukkelijk individuele fondskarakteristieken en risicoprofielen worden meegenomen in de afweging. DNB zal uiterlijk in de loop van mei 2012 haar oordeel over de ingediende evaluaties schriftelijk aan de fondsen overbrengen. Bij de fondsen die per 1 april 2012 een korting doorvoeren kijkt DNB bij de verdeling van de korting of het pensioenfonds een evenwichtige belangenafweging heeft gemaakt. Bij de andere fondsen gebeurt dit wanneer een voorgenomen korting ook daadwerkelijk moet worden doorgevoerd, per 1 april 2013.

Read More

Leg bezuinigingen niet neer bij bedrijven en burgers

De discussie over de bezuinigingen die de komende maand zullen beginnen, moet niet eindigen in lastenverzwaringen voor ondernemers en burgers. Dat laten MKB-Nederland en VNO-NCW weten in een reactie op de jongste cijfers van het CBS. Deze wijzen uit dat Nederland in een recessie zit. ‘Ondernemers zullen ons uit de recessie moeten helpen, en burgers moeten weer vertrouwen krijgen.’

Het overheidstekort zal wel moeten worden teruggedrongen, om te voorkomen dat Nederland tegen een steeds hogere rente geld moet lenen. Dat is het paard achter de wagen spannen. De ondernemings-organisaties herhalen hun pleidooi voor een algemene nullijn. Alleen door de overheidssalarissen, de uitkeringen en de uitgaven te bevriezen is het voor het kabinet mogelijk om het overheidstekort snel onder het beoogde percentage van 3 procent te brengen. Het gaat om een ‘solidaire nullijn’, ook de inkomens in de marktsector, van hoog tot laag, moeten meedoen, al zijn bij goed draaiende bedrijven eenmalige, resultaatgebonden stijgingen denkbaar.

We kunnen zelf veel doen om de inflatie te beheersen, via loonmatiging, maar ook door het bevriezen van de vele tarieven die overheden in rekening brengen aan burgers en bedrijven. De twee organisaties pleiten ook voor een plan om de bouwsector te stimuleren.(MKB)

Read More

MKB-voorzitter: ‘Ongebreidelde stijgingen’ gemeentelijke ondernemerslasten moet nu stoppen

MKB-Nederland voorzitter Hans Biesheuvel accepteert niet langer dat gemeenten alle afspraken over het beperken van de lokale ondernemerslasten aan hun laars lappen. De ondernemers herinneren zich bovendien premier Rutte. Die zei eind 2010 dat gemeenten bezuinigingen, opgelegd door het kabinet, niet mogen terughalen ‘over de rug van ondernemers’. Er moet nu iets gebeuren om de ‘holle bolle gijs’ houding van de gemeenten een halt toe te roepen, zegt Biesheuvel. Hij pleit voor een nieuwe, absolute grens aan de gemeentelijke gretigheid.

Micronorm voor gemeenten
De voorzitter van MKB-Nederland wil dat elke gemeente aan een grens wordt gebonden (micro-norm). ‘Leg een ijzeren gordijn rond de lasten’. Biesheuvel wil de opbrengst van de gemeentelijke belastingen ‘reëel constant’ houden. Dit betekent dat het bedrag dat een gemeente jaarlijks aan belastingen heft niet hoger is dan het bedrag het jaar daarvoor, gecorrigeerd voor inflatie en ‘volume-effecten’ (bijvoorbeeld als er meer huizen zijn gebouwd, of meer terrassen in een gemeente zijn gekomen). Dit is geheel in lijn met de meerjarenafspraken die in 2011 tussen Rijk en decentrale overheden zijn gemaakt.

Stijgingen van lokale lasten
Biesheuvel vindt dat er nu sprake is van ‘ongebreidelde stijgingen’ in de gemeentelijke ondernemerslasten. Eind vorige maand meldde het CBS dat gebruikers van bedrijfspanden naar verwachting in totaal 6,5 procent meer OZB betalen in 2012. De toeristenbelasting stijgt met 8 procent, de precariobelasting met bijna 10 procent en de parkeerbelastingen (waar parkeervergunningen onder vallen) met 5,6 procent. Ondernemerschap staat hoog in het vaandel en iedereen vindt het de motor van onze welvaart, maar men strooit er nog wel graag zand in. Terwijl het de ondernemers zijn die ons de economische weg naar boven kunnen wijzen.

Volgens Biesheuvel hebben alle eerdere pogingen de gemeenten te temmen gefaald. De landelijke opbrengstnorm voor de OZB (de macronorm) heeft geen enkele betekenis.’Niet meer dan een wassen neus,’ zegt Biesheuvel. Ook aan de meerjarenafspraken tussen Rijk, gemeenten, provincies en waterschappen laten gemeenten zich niets gelegen liggen. ‘Ons voorstel zorgt er voor dat de gemaakte afspraken ook worden nagekomen.’

De MKB-voorzitter verwacht dat de financiële druk op gemeenten door het bezuinigingsbeleid van Den Haag alleen maar zal toenemen. Het risico van nieuwe, forse gemeentelijke belastingen is dan levensgroot, getuige ook het pleidooi van de wethouders financiën van dertien grote gemeenten, voor een ‘groter eigen belastinggebied’. Ook de verliezen door tegenvallende grondverkopen en dalende grondprijzen vormen volgens hem een levensgroot risico op grotere gemeentelijke hebzucht.(MKB)

Read More

Gemeente kan snel en gemakkelijk de huishoudtoets voor bijstandsuitkering uitvoeren

In de nieuwe Wet werk en bijstand (Wwb) moeten gemeenten een huishoudtoets uitvoeren. Ze moeten dus bij het vaststellen van een bijstandsuitkering rekening houden met de inkomsten van de overige leden van het gezin. Het Landelijk Kenniscentrum Handhaving van de RCF's heeft een instrument ontwikkeld waarmee gemeenten snel en gemakkelijk de huishoudtoets kunnen uitvoeren.

Het instrument dat de organisatie hiervoor ontwikkeld heeft, biedt gemeenten onder meer een handig invulschema dat ze kunnen gebruiken om vast te stellen of iemand recht heeft op een bijstandsuitkering en zo ja, wat de hoogte van die uitkering moet zijn.

Read More

Column: De Geheime geldbuidel van Zoetermeer

Terwijl Geert, Maxime en Mark zich straks terug trekken in bezuinigingskamp Occupy Katshuis om de burgers straks nog even voor zo'n slordige 8 of 10 miljard euro een oor aan te naaien is Zoetermeer vertrokken in de tegenovergestelde  richting. Zoetermeer geeft bakken met geld uit en voert ook nog bezuinigingen door. De berichten over gemeenten die in ernstige financiële moeilijkheden verkeren stapelen zich op.Bijna dagelijks valt wel ergens te lezen dat de gemeenten het niet meer trekken door hogere uitgaven voor de sociale lasten en enorme verliezen op hun grondbedrijven.

De geheime zak geld
De gemeente Zoetermeer is een heel ander verhaal. Het college en een groot deel van de meelopers in de gemeenteraad geven bakken met geld uit.En dan gaat het niet om een paar ton, maar om miljoenen.Het is eigenlijk niet te geloven dat de politiek in Zoetermeer hieraan meewerkt.De gemeente moet 15 miljoen bezuinigen. Ze vragen de burger notabene om mee te denken over die bezuinigingen.Burgers hebben massaal ideen aangedragen.En vervolgens beginnen de meelopers en schootpoesjes uit de gemeenteraad en het college met grof geld uitgeven.

Stadsforum
Deze week gaf een meerderheid van gemeenteraad groen licht voor een voorontwerp van het stadsforum.
Kosten: 918.500 euro

In november 2011 werd er een afschrijving gedaan op het grondbedrijf
Kosten: 10 miljoen euro

Bouw nieuwe vrijetijdscentrum Voorweg
herontwikkeling van de vrijgekomen locaties aan de Noordzijde tot een aantrekkelijk woongebied met behoud van het historisch karakter, waarbij van het resultaat maximaal € 2.400.000 (Met de huidige crisis binnen de gemeentelijk grondbedrijven en een instortende huzenmarkt schromelijk overschat)wordt aangewend voor de investering van € 3.000.00.

uitwerken en een definitief besluit (op basis van de uitwerking van risico’s en financiën) te nemen in het 2e kwartaal van 2012 en op dat moment de bijbehorende begrotingswijziging vast te stellen(Dus ook hier volgt net als bij het stadsforum een begrotingswijziging)

Voorbereidingskrediet: 100.000 euro
Kosten: 3 Miljoen euro

Privatisering SBU stadsbeheer
De SP heeft nu stukken onder ogen gekregen waarin vermeld staat dat het afkopen van de pensioenrechten van de medewerkers van de SBU alleen al € 4 miljoen zal gaan kosten.

Kosten:4 miljoen euro

De gemeente en het college schrijven dus in deze crisistijd voor het bovenstaande in totaal voor bijna 18 miljoen af. Dat is meer dan de hele bezuinigingsoperatie van Zoetermeer uiteindelijk kost. De gemeente gaat in deze tijd ook nog eens uit van een wel erg positieve stellingname. Zoals dat men met de grond aan de Voorweg 2,4 miljoen denkt binnen te halen. Bij de 18 miljoen is nog niet de nieuwe afschrijven op het grondbedrijf meegenomen.Dus het uiteindelijke bedrag zal nog verder oplopen.

Dus waar de overheid enorme bedragen wil gaat bezuinigen op de gemeente, doet Zoetermeer het tegenovergestelde.Is men nu dom?.Is men blind? Is er sprake van viendjespolitiek? Belangenverstrengeling? Corruptie? Te grote ego's? U mag het zeggen!

Elke weldenkende bestuurder zou zulke grote projecten nu in de ijskast zetten.Zeker in een recessie waarvan niemand weet hoelang hij gaat duren. Iedereen moet de hand op de knip houden en inleveren, behalve het college van Zoetermeer en de meelopers in de gemeenteraad. Die doen er niet aan mee, die hebben ergens waarschijnlijk een geheime geldbuidel.

Wiland Roscher

Read More

Meer gemeenten in financiële problemen

Ongeveer 25 gemeenten dreigen onder verscherpt toezicht te komen van de provincie door forse verliezen op de aankoop van grond.

Dat zegt Gerber van Nijendaal van de raad voor Financiële Verhoudingen vandaag in het Financieele Dagblad.

Onverkoopbare gronden
Onlangs werd bekend dat de gemeente Apeldoorn 200 miljoen euro dreigt te verliezen door de aankoop van onverkoopbare gronden. Er blijken dus meer gemeenten met dit probleem te kampen.

Verscherpt toezicht
Op dit moment geldt voor zeven gemeenten verscherpt toezicht, wat betekent dat zij voor elke uitgave eerst toestemming van de provincie moeten krijgen. Daar dreigen nu nog eens 25 gemeenten bij te komen. Naast verliezen op grondaankopen, raken gemeenten in financiële problemen door toenemende uitgaven op sociale voorzieningen en ook de bezuinigen werken uiteraard door in de financiële huishouding.

Artikel 12-gemeenten
Naarmate meer gemeenten in financiële problemen komen, zullen meer gemeenten onder curatele van het Rijk komen. Deze zogenoemde artikel 12-gemeenten krijgen dan geld uit het Gemeentefonds. Als ‘meerdere Apeldoorns' een beroep moeten doen op het Gemeentefonds kan dat volgens van Nijendaal ‘ontwrichtend wereken'.
(InOverheid)

Read More