De afgelopen weken gingen gesprekken
in de Zoetermeerse politiek en ook op straat vaak over vluchtelingen. Een
collega-raadslid werd bijvoorbeeld aangesproken met de veelzeggende woorden:
“Jij maakt dat mijn kinderen niet veilig buiten kunnen spelen”.
Het valt mij op dat heel veel van
deze gesprekken gaan over problemen: opvangproblemen; huisvestingsproblemen;
veiligheidsproblemen. Al te gemakkelijk vatten we alles samen onder de noemer
‘vluchtelingenproblematiek’.
Steeds meer vraag ik mij af: zijn het
de problemen die onze agenda bepalen – of bestaat er ook nog zoiets als ruimte
voor ‘de menselijke maat’?
Ik betrapte mijzelf erop dat ik er
ook aan mee doe: spreken van vluchtelingenproblematiek. In de fractie stelde
iemand pas de vraag: “Waarom spreken we eigenlijk van
vluchtelingenproblematiek?” Het is een opmerking die dwingt tot nadenken.
Tja, waarom eigenlijk? Welbeschouwd vatten we van alles onder
‘vluchtelingenproblematiek’; we bedoelen er van alles mee, maar vaak niet de
vluchtelingen zelf.
Op de schaal van Europa en daarbuiten
gaat het over ‘stromen’ van mensen die massaal huis en haard verlaten. Ze
waaieren uit over de regio – en deels ook naar gebieden ver
daarbuiten.
Binnen Europa speelt de
vluchtelingenstroom als een verdelingsvraagstuk. Hoeveel vluchtelingen neemt
ieder land op? En hoe barmhartig en solidair stelt ieder land zich in dit
verdelingsvraagstuk op? Dát is vluchtelingenproblematiek.
Ook in Nederland spreken we van een
opvangprobleem. Aanmeldcentra kunnen de piek in de instroom van vluchtelingen
niet aan. De staatssecretaris en het Centraal Orgaan opvang Asielzoekers (COA)
slaken een noodkreet en doen een beroep op de gemeenten voor het bieden van
crisisnoodopvang. Ook dát is vluchtelingenproblematiek.
Ook in Zoetermeer wordt gesproken
over vluchtelingenproblematiek. In de gemeenteraad werd er een spoeddebat aan
gewijd. Het CDA was één van de initiatiefnemers daarvoor. Maar weet u wat mij
opviel in het raadsdebat? Al snel werd het woord vluchteling in de discussie
niet meer gehoord. Het ging alleen nog maar over het verdelen van schaarse
woonruimte: huisvestingsproblematiek dus. En soms over het nog veilig over
straat kunnen: veiligheidsproblematiek dus. Problematieken die eigenlijk ‘van
alle tijden zijn’ en eigenlijk niet in het bijzonder te maken hebben met
vluchtelingen.
Misschien is dat ook wel de wijze les
die we met elkaar kunnen leren. De problemen die we koppelen aan het woord
vluchteling, die gáán niet over vluchtelingen. Het verdelen van schaarse
woonruimte is een logistiek probleem, evenals het ontbreken van
opvangmogelijkheden. Waarom zouden we problemen als deze niet op eenzelfde wijze
aanpakken als andere logistieke problemen?
Er wordt veel gesproken óver
vluchtelingen. Maar soms, en daar word ik heel blij van, soms wordt ook
gesproken mét vluchtelingen. En weet u wat mij daaraan meteen opvalt? Het zijn
verhalen met een andere toonzetting. Doorleefde verhalen vol ervaringen waarin
een menselijke maat doorklinkt. Met hun indrukwekkende levensverhalen krijgen
vluchtelingen een gezicht. Het blijken mensen zoals u en ik, mensen met een
(tijdelijke) hulpvraag, maar ook mensen die gemotiveerd zijn om van hun leven
iets (nieuws) te maken. Dat vraagt van betrokken partijen, waaronder zeker ook
de gemeente (!), een houding die verder reikt dan het denken in problemen.
Als ik om mij heen kijk, dan ervaar
ik iets bijzonders. Weet u wat dat is? De praktijk van alledag is al veel verder
dan ons denken. Vluchtelingen wonen onder ons, ze leven met ons. Het gebéurt
gewoon, ook hier in Zoetermeer. Vluchtelingen zijn er altijd geweest, op
piekmomenten in het verleden zelfs nog wel meer dan nu. Vluchtelingen doen al
volop mee in de samenleving zoals wij die nu kennen. En dat moet vooral zo
blijven. Met eigen ogen heb ik gezien en ervaren dat onze kerken en organisaties
als Piëzo en Gilde Samenspraak topprestaties leveren. Zij bereiden mensen er op
voor om méé te doen. Zij kunnen dat – en zullen dat blijven doen. Dit zijn
zinvolle ervaringen uit het verleden die een goede basis bieden voor de
toekomst.
Het helpt enorm als we problemen
aanpakken met geëigende middelen. Huisvesting en opvang moeten via logistieke
maatregelen worden aangepakt – zowel voor vluchtelingen als voor Zoetermeerders.
Maar betreffende vluchtelingen begínt daarmee het echte werk pas. Bied
vluchtelingen een respectvol welkom; benader hen met een gevoel waarin de
menselijke maat doorklinkt. Door hen nu op die manier op te vangen en op te
nemen in de samenleving voorkomen we mogelijke problemen met betrekking tot
opvang, huisvesting en veiligheid over enkele jaren.
In de politieke discussies waarin
gesproken wordt over vluchtelingen is dat wat ik het meeste mis: een houding die
perspectief biedt op een toekomst!
