Nederlandse rechters geven zichzelf een 9,3 voor
onafhankelijkheid en voelen zich niet of nauwelijks onbehoorlijk onder druk
gezet om een specifiek vonnis te vellen. In een door het Europese netwerk
van Raden voor de rechtspraak (ENCJ) uitgevoerd onderzoek naar de onafhankelijkheid en
verantwoordingsplicht ('accountability') van de rechtspraak, zegt 97% van de
Nederlandse rechters zich de afgelopen 2 jaar niet onder onbehoorlijke druk te
hebben gevoeld. In veel landen in Europa ligt het percentage op dat niveau. In
Denemarken is het percentage 99%, net als in Ierland. Rechters in Letland (64%),
Albanië (67%) en Spanje (80%) voelen zich het meest onder druk gezet (zie ook de
tabel onderaan).
Hoogtepunt
Het Europese netwerk van Raden voor de rechtspraak was de afgelopen 3 dagen
bijeen in het Haagse Vredespaleis voor zijn jaarvergadering en om te
discussiëren over het ‘promoten van effectieve rechtspraak’. Hoogtepunt, in de
woorden van de voorzitter van de Nederlandse Raad voor de rechtspraak Frits
Bakker, was de presentatie van het ENCJ-rapport ‘Independence and Accountability
of the Judiciary and of the Prosecution’. 5.878 rechters reageerden op
enquêtevragen van de ENCJ (in Nederland reageerden 383 rechters). Uniek, aldus
Frits Bakker, ‘omdat vanuit de Rechtspraak zelf is geprobeerd om op de punten
van onafhankelijkheid en verantwoordingsplicht een diepgravende vergelijking te
maken tussen de lidstaten van de EU met een Raad voor de rechtspraak.’
Van links naar rechts: Eleanor Sharpston, advocaat-generaal van het Hof van Justitie van de Europese Unie, ENCJ-president Sir Geoffrey Vos, eurocommissaris van Justitie Věra Jourová en voorzitter van de Raad voor de rechtspraak Frits Bakker.
Zorgelijk
Over de uitkomst van het onderzoek zei de Britse president van de ENCJ Lord
Justice Geoffrey Vos in het Vredespaleis dat ‘rechters in Europa zich over het
algemeen als behoorlijk onafhankelijk beschouwen. Dat geeft een goed gevoel,
maar de onderzoeksresultaten geven ook aan dat op sommige plekken in Europa
rechters zich wel onder druk gezet voelen.’
Verschillende aspecten van het onderzoek zijn zorgelijk, aldus Lord Justice Vos. Veel rechters in bijna alle landen denken dat benoemingen en promoties in hun land niet alleen afhangen van bekwaamheid en ervaring. Van de Nederlandse rechters beaamt 3% dat voor benoemingen en 11% voor promoties. Een andere uitkomst van het onderzoek naar de onafhankelijkheid en verantwoordingsplicht van de Rechtspraak, is dat landen over het algemeen hoger scoren op objectieve onafhankelijkheid dan op de subjectieve. Met betrekking tot de objectieve onafhankelijkheid scoort financiering van de rechtspleging het laagst. Financiering is doorgaans niet goed geregeld en zijn Raden voor de rechtspraak afhankelijk van discretionaire besluiten van de regering. Het Nederlandse financieringssysteem (outputfinanciering, de Rechtspraak krijgt een bedrag per afgehandelde zaak) wordt in het rapport geroemd, maar overheden zijn niet geïnteresseerd in het veranderen van het systeem.
Agenda
ENCJ president Geoffrey Vos meldde op de laatste dag van de algemene
ledenvergadering in Den Haag dat de ENCJ het komende jaar start met een reeks
gespreksgroepen, gericht op het oplossen van problemen die Raden voor de
rechtspraak in Europa ondervinden rond onafhankelijkheid en
verantwoordingsplicht. Tevens wordt werk gemaakt van het identificeren van
indicatoren voor kwalitatieve en effectieve rechtspleging. Sir Geoffrey maakte
ten slotte bekend dat de algemene ledenvergadering van de ENCJ in 2016 in
Warschau zal worden gehouden.
Vraag aan rechters: De afgelopen 2 jaar ben
ik onder onbehoorlijke druk gezet om in een zaak een specifieke beslissing te
nemen.(bron:rechtspraak.nl)
Mee oneens is in:
| Land | respondenten | percentage |
|---|---|---|
| Albanië | 67 | 67 % |
| België | 291 | 96 % |
| Bulgarije | 282 | 88 % |
| Denemarken | 154 | 99 % |
| Engeland en Wales | 596 | 90 % |
| Ierland | 76 | 99 % |
| Italië | 328 | 92 % |
| Letland | 146 | 64 % |
| Litouwen | 137 | 88 % |
| Montenegro | 32 | 94 % |
| Nederland | 383 | 97 % |
| Noord-Ierland | 29 | 90% |
| Noorwegen | 315 | 97 % |
| Polen | 621 | 91 % |
| Portugal | 68 | 94 % |
| Roemenië | 186 | 97 % |
| Schotland | 87 | 94 % |
| Servië | 590 | 89 % |
| Slovenië | 249 | 86 % |
| Slowakije | 248 | 86 % |
| Spanje | 474 | 80 % |
| Zweden | 519 | 95 % |
