De nieuwe Wet financiering politieke partijen, die de openheid over giften aan partijen regelt, moet ook voor gemeenten, staten en waterschappen gelden. De PvdA in de Tweede Kamer heeft hiervoor een wijzigingsvoorstel ingediend.
Kamerlid Pierre Heijnen vindt het uiteindelijk nog belangrijker dat het op lokaal goed geregeld wordt dan op landelijk niveau. Het risico op financiële beïnvloeding op lokaal niveau, met haar geringe afstand tot de volksvertegenwoordiging, is volgens hem eerder groter dan kleiner: ‘De lijntjes zijn korter en de beslissingen in de lokale politiek zijn concreter: bouwvergunning, milieuhandhaving, gronduitgifte, subsidie. Je kunt het zo gek niet bedenken of er is wel een bedrijf dat direct belang heeft bij beslissingen in de lokale politiek.’
Hoeveel bijval het PvdA-voorstel in de Kamer krijgt, is nog niet duidelijk. Minister Liesbeth Spies van BZK houdt vast aan het principiële kabinetsstandpunt dat provincies, gemeenten en waterschappen op hun niveau zélf verantwoordelijk zijn. Zij ziet de oproep van Heijnen vooral als een aansporing om gemeenten en provincies uit te nodigen om op dit punt hun eigen verantwoordelijkheid te nemen.
Het kabinetsvoorstel dat – landelijk – de financiering van politieke partijen wil regelen, krijgt waarschijnlijk steun van een parlementaire meerderheid. Het voorstel voorziet in subsidieregels en voorschriften over bijdragen aan politieke partijen en hun neveninstellingen. De overheidssubsidies aan politieke partijen worden verlaagd. Daarnaast moeten politieke partijen inzicht verschaffen in de bijdrage die zij naast de overheidssubsidie ontvangen. In het voorstel staat onder andere dat politieke partijen bij giften vanaf 4.500 euro het bedrag en de gever openbaar moeten maken. Dit geldt ook voor giften in natura. De voorschriften gelden ook voor instellingen die aan de partij verbonden zijn, zoals allerhande stichtingen en onderzoeksbureaus.
Tot dusver staat het politieke partijen vrij om hun inkomsten helemaal naar eigen inzicht te genereren. Eén oogmerk van partijgiften kan zijn om invloed uit te oefenen op de standpuntbepaling van politieke partijen. ‘Alleen al de schijn van belangenverstrengeling kan het aanzien van de democratie schaden’, aldus het kabinet.
De PVV is pertinent tegen. Volgens haar is het vooral een anti-PVV-wet, omdat het ertoe leidt dat ‘Henk en Ingrid’ met hun gift straks met naam en toenaam op internet komen te staan. De partij gaf nu al aan straks alle mazen van de wet te zullen aanwenden om de anonimiteit van PVV-aanhangers te bewaren. Voor landelijke giften kan bijvoorbeeld een U-bocht worden genomen via lokale of regionale afdelingen, als die buiten de registratie blijven. Minister Spies nam scherp afstand van de uiting van een volksvertegenwoordiger om het resultaat van een democratisch proces niet zo nauw te nemen.
Het Kamerdebat wordt binnenkort voortgezet.
(vng)
vrijdag 3 februari 2012
‘Giften ook in lokale politiek openbaar’
